NOKTANIN (.) KULLANILDIĞI YERLER:

* Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta konulur:

Örnek: Dün sabah yağmur yağdı.

*(Türkiye Cumhuriyeti ve Kara Kuvvetleri

Komutanlığı gibi) özel imlası bulunan kurum isimlerinin ve tüm normal kelimelerin kısaltmalarının sonuna nokta konulmalıdır.

Örnek: Dr. Cemal Bey de geldi.

Örnek: Ben, T.C. vatandaşıyım.

Örnek: Bu gün K.K.K. önünde tören yapıldı.

*Sayılardan sonra sıra belirtmek için nokta kullanılabilir. (-inci, -nci yerine )

Örnek: 12.

*Tarihleri yazarken gün, ay, yıl arasına nokta konulabilir.

Örnek: 23.11.2002

*Saat,dakika,saniye vb. yazarken aralara nokta konulmalıdır:

Örnek. Atatürk saat 09.05′te ölmüştür.

*Rakamları yazarken, sağdan başlayarak her üç basamak arasına nokta konulmalıdır.

Örnek: 1.234.500.000

*Bir yazının fıkralarını belirtmek için nokta kullanılır.

Örnek: Bu suçlar şunlardır:

a.

b.

VİRGÜLÜN (,) KULLANILDIĞI YERLER:

* Cümlede eş görevli kelimeler veya kelime grupları arasına virgül konulur.

Örnek: Bu köyde kuşlar, çiçekler ve hayvanlar aynı dili konuşur.

* Sıralı cümleler arasına virgül konulur.

Örnek: Ali geldi, selam verdi, koltuğa oturdu.

* Seslenmelerden sonra virgül konulur.

Örnek:Efendiler, bu meseleyi çözmeden, hiç kimsenin dışarı çıkmasına izin vermeyeceğiz!

* Ara söz veya ara cümleler virgülle ana cümleden ayrılır.

Örnek: Ali, halamın oğludur, askere gitti.

* Anlatıma güç katmak için tekrarlanan

ifadeler arasına virgül konulur

Örnek: Gölgeler, gölgeler, cansız gölgeler…

*Anlam karışıklığını önlemek amacıyla, sıfattan sonra gelen isim( VEYA zamir)

sıfattan virgül ile ayrılır.

Örnek: Bayan, öğretmenle görüştü.

Örnek: Bu, şiiri okumak için can atıyor.

* Uzun cümlelerde özneden sonra virgül kullanılır.

Örnek: Çocuklar, okulun havuzunda yüzüyor.

* Sayıların ondalık durumlarını gösterirken virgül kullanılır.

Örnek: Bu pistin uzunluğu 123,75 metredir.

* Yazışmalarda, yer ile tarihi ayırt etmek için virgül kullanılır.

Örnek: Ankara, 27 Nisan 1934

*Cümlelerde; ama, ancak, fakat, çünkü bağlaçlarından sonra virgül kullanılır.

Örnek:Size gelemem;çünkü, babam izin vermedi.

* Cümlelerde, aktarma sözler tırnak içine alınmamışsa iki virgül arasına alınır.

Örnek: Bana, yarın seninle görüşürüz, dedi.

*Cümle başlarında kullanılan evet, peki, hayır gibi onaylama veya ret kelimelerinden sonra virgül kullanılır.

Örnek. Peki, teklifini kabul ediyorum.

Örnek: Evet, sınavda düşük not aldım.

Örnek:Hayır, sizinle gelmeyeceğim.

*Cümle başlarında ünlem ifadelerinin sonuna ünlem işareti konulmamışsa virgül konulur.

Ah, güzel yurdumu çok özledim!

NOKTALI VİRGÜLÜN (KULLANILDIĞI YERLER:

* Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya takımların arasına noktalı virgül konulur.

Örnek: Yörede erkek çocuklara genellikle Ali, Kaya Can; kız çocuklarına ise Canan, Sinem, Emine adı verilmektedir.

* Girişik sıralı cümleler arasına noktalı virgül konulur:

Örnek: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

* Ama, çünkü, ancak, oysa gibi bağlaçlarla birbirine bağlanan cümlelerde bağlaçlardan önce noktalı virgül konur.

Örnek:Çok yeteneklidir; ancak çalışmıyor.

Örnek: Denize giremez; çünkü, yüzme bilmiyor.

*Aralarında anlam bağı (nedenlik, şartlık) özelliği olan sıralı cümlelerde, birinci cümlenin sonuna noktalı virgül konulur.

Örnek: Param yetmedi; saat alamadım.

Örnek: Kar yağdı; uçak rötar yaptı.

Örnek: Saatimi veririm; ancak, yarın getir.

İKİ NOKTA SÜT ÜSTENİN ( KULLANILDIĞI YERLER:

*Kendisinden sonra örnekleme yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta üst üste konulur.

Örnek: Bu verimli topraklarda her şey yetişir: muz, arpa, tütün…

*Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta üst üste konulur:

Örnek: Hayatta iki büyük dayanağım kaldı: annem ve işim.

*Diyaloglarda konuşanların adlarının önüne iki nokta üst üste konulur:

Örnek:

Ali : Buraya gel!

Çocuk : Hemen geliyorum babacığım.

*Kütüphanecilikte yazar adı ile eser eşleştirmesinde iki nokta üst üste kullanılır:

Ömer Seyfettin : Beyaz Lale, Kaşağı

ÜÇ NOKTA YAN YANANIN (…) KULLANILDIĞI YERLER

Tamamlanmamış ifadelerin (cülelerin)sonuna üç nokta konulur.

Örnek: Bu gölde öyle iri balıklar olur ki…

*Verilen örneklerin sürdürülebileceğini anlatmak için üç nokta kullanılır.

Örnek: Burada her şey güzel: orman, deniz…

*Yazıda söylenmek istenmeyen ifadelerde baş harften sonra üç nokta kullanılır.

Örnek: Öğretmenimiz, M… köyünde doğmuştur.

*Bir yazının bazı bölümlerinin atlandığını belirtmek için üç nokta kullanılır:

Örnek:Adam ayağa kalkmıştı. Silahını bana çevirdi. … Yıllar sonra bu olayın geçtiği mekanda bulunduğuma inanamıyorum.

Örnek: Soruya cevap verilmediğini belirtmek için üç nokta kullanılır:

- Sen de bizimle gelecek misin ?

-…

SORU İŞARETİNİN (?) KULLANILDIĞI YERLER:

*Soru bildiren cümlelerin sonuna soru işareti konulur.

Arkadaşın yarın uçakla mı gelecek?

*Verilen bilginin kesin olmadığı veya bilgiye inanılmadığı durumlarda soru işareti kullanılır:

Örnekün Ankara’da (?) olduğunu söylüyor. Örnek:Ölümün çaresi (?) bulunacakmış.

*Bilinmeyen bilgiler için soru işareti kullanılır:

Örnek:Fuzuli ( ? – 1556 )

* İçinde soru anlamı olmadığı halde ses tonuyla soru anlamı katılan ifadelerden sonra soru işareti konulur:

-Adınız ?

-Cemal.

ÜNLEM (!) İŞARETİNİN KULLANILDIĞI YERLER:

*Şaşma, acıma, sevinç, korku gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti konulur:

Örnek:Yaşamak ne güzel şey!

Örnek:Vah, zavallı millet vah!

*Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra ünlem işareti kullanılır:

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! Efendiler, biraz sessiz olalım!

*Küçümsemek, alay etmek için ilgili söz yada cümlenin sonuna ünlem işareti konulur:

Bu öykü ne mükemmel! Bu insaflı (!) tüccarlar yüzde bin kazanıyor.

KISA ÇİZGİNİN (-) KULLANILDI YERLER::

*Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmek için kısa çizgikullanılır:

Örnek: …………………..Bu mese-

leyi hep birlikte çözeceğiz.

*Dilbilgisinde kelime ek ayırımında ve eklerin başında kısa çizgi kullanılır:

Örnek: yaz-ı-yor-du-nuz. -de eki

*Bir olayın başlangıç ve bitiş tarihleri arasına kısa çizgi konulur:

Örnek: 2001-2002 Eğitim Öğretim Yılı

*Birbiriyle ilgili kelimeler arasında kullanılır: Oğlum Türkçe-Matematik alanında okuyor.

Örnek: Van-Muş karayolu şerit gibi uzanır.

*Cümlelerde, arasözler veya ara cümleler, virgül arasına alınabildiği gibi kısa çizgi arasına da alınabilir:

Örnek: Örnek olsun diye – örnek istemez ya – söylüyorum.

*Rakamlar arasında “ila” anlamlı olmak üzere kısa çizgi kullanılır:

Örnek:Kazada ölen çocuk 4-5 yaşlarındaydı.

*Arapça veya Farsça tamlamalarda kısa çizgi kullanılır:

Örnekler: Misak – ı Milli

UZUN ÇİZGİNİN (___) KULLANILDIĞI YERLER:

* Diyaloglarda konuşmaların başına uzun çizgi konulur:

Örnek:

__ Siz nerede oturuyorsunuz ?

__ Amasya&’da oturuyoruz.

Bunun dışında çok fazla kullanımı yoktur.

TIRNAK İŞARETİNİN (“”)KULLANILDIĞI YERLER:

*Başkalarından aktarılan sözler tırnak içine alınır:

Örnek:Öğretmen “Ödevlerinizi mutlaka yapın.”dedi.

*Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır:

Örnek:Mehmet Akif, aynı zamanda iyi bir “hatip”ti.

*Yazı içinde gazete, dergi, kitap adları tırnak içine alınır:

Örnek:Reşat Nuri’nin “Çalıkuşu” adlı romanını okuyorum.

*Alt alta yazılan ifadelerde, aynı ifadeyi anlatmak için tırnak işareti kullanılır:

Örnek:

a-Herçlar Kanunu

b-Vergi ”

c-Borçlar ”

TEK TIRNAK (‘) İŞARETİNİN KULLANILDIĞI YERLER:

*Tırnak işareti içine alınan bir ifadede, tekrar tırnak işareti içine alınması gereken bir söz varsa ikinci söz tek tırnak içine alınır:

Örnek:

Babam yeri gelince “Çocuklar ‘Vakit akittir.’ hiç unutmayın.”derdi.

PARANTEZ-AYIRAÇ () İŞARETİNİN KULLANILDIĞI YERLER:

*Bir cümlede kullanılan bir ifadenin diğer anlamını da vermek istersek, bu yeni ifade parantez içine alınır:

Örnek: “Yazar, kahramanlarının ruhsal durumlarını (iç dünyalarını) yansıtmaya çalışmış.”

*Tiyatro eserlerinde oyuncuların yapacakları jest, mimik ve hareketleri parantez içinde anlatılır:

Örnek:

Ahmet : (Yumruklarını sıkar. Kaşlarını çatar) Derhal buraya geliniz.

*Biyografilerde tanıtılan kişinin doğum ve ölüm tarihleri parantez içinde yazılır:

Yüce Atatürk (1881-1938) hepimizin ebedi lideridir.

*Bir yazının maddelerinin ardına parantez konulabilir:

Üç yeni yönetmelik yayınlandı:

1)Görevde Yükselme Yönetmeliği

2)İzin Yönetmeliği

*Yabancı bir kelimenin Türkçe okunuşu parantez içinde yazılır:

Kuduz aşısını Pastuer (Pastör) bulmuştur.

*Alıntıların alındığı yazar ve eser ismi parantez içinde gösterilir:

Örnek:

“Korkma sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak,

Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.”

(Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı)

KÖŞELİ PARANTEZİN[ ] KULLANILDIĞI YERLER:

* Parantez içine alınmış bir ifadenin içinde tekrar parantez kullanma ihtiyacı doğursa iç parantezde köşeli parantez kullanılır.

Kurtuluş Savaşımız gücünü kongrelerden (Erzurum Kongresi [23.07.1919],Sivas Kongresi [04 .09.1919]) almıştır.

KESME İŞARETİNİN (‘)KULLANILDIĞI YERLER:

*Özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır:

Örnek:TBMM’nin saygınlığı korunacaktır. Örnek:Ali’nin kardeşleri geldi.

*Sayılara gelen ekler kesme işareti ile ayrılır:

Örnek:Otobüs saat 09.13′te hareket etti. Örnek:Teyzem 13′üncü katta oturuyor. Örnek.Atatürk 1881′de doğdu.

*Bir harf veya ekten sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır:

Örnek:A’dan Z’ye her şey hazırlanmıştı. Örnek: -lı’yı çekim eki olarak kabul edemeyiz.

*Bir kelimeden bir sesli harfin düştüğünü belirtmek için kesme işareti kullanılır:

Karac’oğlan N’apalım

Bu Yazı ile ilgili en çok arananlar:

• noktalama işaretlerinin kullanıldığı yerler
• nokta virgül soru işareti ünlem ve tırnak işaretinin kullanıldığı durumlar
• ünlem işaretinin kullanıldığı yerler ve örnekler
• or not and ifadelerinin ve tırnak işaretinin anlamları ne olabilir
• noktalama işaretleri ve konulduğu yerler